ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ԹԵՄԻ 2018 ԹՈՒԱԿԱՆԻ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԱՐԴԻՒՆՔՆԵՐՆ ՈՒ 2019-Ի ԾՐԱԳՐԵՐԸ
Published - 18 January 2019

«Եթե գրքերում ուշադիր որոնես իմաստութիւններ, ապա մեծ օգուտ կը գտնես քո հոգու համար»։

Ամերիկեան հողի վրայ հայ գրատպութիւնը երկար տարիների ու հարուստ պատմութիւն ունի։ «Հայ գիրքը Ամերիկայի մէջ» (Յ. Նալպանտեան, Լոս Անճելէս, 2015) աշխատութիւնն անուանապէս նկարագրում է 1857 թուականին Նիւ Եօրքի մէջ տպագրուած «Ապաշխարհացոյցից» մինչեւ 2015 թ. տպագրուած 3050 անուն գրքեր։ Դրանց մէջ քիչ չեն Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւմտեան թեմի հրատարակութիւնները։

Մասնաւորապէս՝ ներկայացուած է թեմի Առաջնորդ Տ. Յովնան Արք. Տէրտէրեանի հեղինակած 28 անուն գրքերը, այդ թւում՝ «Փունջ մը քարոզների» Դ-ԺԱ հատորները (յղումը՝ http://serials.flib.sci.am/matenagitutyun/Nalpantean2015/book/index.html#page/346/mode/2up

Միայն փաստական տուեալներ են ներկայացուածները, որ անշուշտ խօսում են ամերիկեան միջավայրում հայերէն լեզուով գրականութեան ստեղծման ու տարածման, այն հայորդիներին հասցնելու կարեւորութեան մասին։ Դրանց բովանդակային վարլուծութիւնը թողնելով մեկ այլ պատշաճ առիթի՝ միայն պէտք է նշել, որ հայ ընթերցողին է մատուցուել բազմահազար տպաքանակով հոգեւոր, ուսուցողական գրականութիւն։

Արեւմտեան թեմը Տ. Յովնան Արք. Տէրտէրեանի առաջնորդութեամբ շարունակում է հրատարակչական բեղմնաւոր այդ գործունէութիւնը։ Նախ տեղին է յիշել, որ դեռեւս Կանադայի թեմի Առաջնորդ եղած 12 տարուայ ժամանակամիջոցին Յովնան Սրբազանը տպագրել է գրեթէ 120 անուն գիրք՝ «իր ինքնագիր գործերով, իր հետապնդումներով, իր հովանաւորութեամբ», ինչպէս բնութագրում է այդ գրքերի մատենագիտական ցանկը կազմած Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեանը։

2018 թուականին Թեմի Առաջնորդարանի հայերէն ու անգլերէն հրատարակութիւնները շարունակութիւնն էին թեմի հրատարակչական սկզբունքների՝ հոգեւոր գրականութիւն մատուցել մերազնեայ հաւատացեալներին, մանուկներին ու պարզ ընթերցողին։ Այդ տպագիրներից յիշատակելի են Առաջնորդ Սրբազան Հօր «Դէպի Առաւել Կեանք-Toward a more fuitful life», որ Աւագ Շաբաթուայ արարողութիւնների բացատրութիւններ ու խորհրդածութիւններ են։ Քրիստոնեայի կեանքի մէջ հոգեւոր ուրախութեան գագաթնակէտ է Աւագ Շաբաթը, որովհետեւ «առիթը կ’ընծայէ դառնալու ուղեկից Քրիստոսի, իր ամբողջ էութիւնը հեռու պահելով արտաքին աշխարհէն եւ լովին կեդրոնանալու Քրիստոսի անձին վրայ», գրում է հեղինակ Յովնան Սրբազանն իր գրքում։ Իր «Ապրուած կեանքի յուշեր» կարեւոր մենագրութեան երկրորդ հրատարակութիւնն իրագործուել է Երեւանում, «Տիգրան Մեծ» տպարանում։ Հոգեշունչ այս հատորում կարելի է մեծաքանակ մանրամասներ գտնել Սրբազան Հօր մանկութեան, պատանեկութեան, քահանայական ձեռնադրութեան, ապա եւ առաջնորդութեան տարիների մասին, տրուած են նաեւ ֆոտոպատկերներ։ Ուշագրաւ են անհատներին նուիրուած մանրապատումները, որոնք պատմում են Վազգէն Ա Վեհափառ Հայրապետի, այլ անուանի հոգեւորականների, «Պոլսեցի Մեծ մայրիկի» եւ այլոց մասին։ Գեղարուեստական շունչով ու գեղեցիկ հայերէնով գրուածքներ, մանրապատումներ ու դիմանկարներ են դրանք, որ խօսում են հեղինակի հոգեւոր աշխարհի ու մղումների մասին։ Գրքի վերջում կարելի է գտնել նաեւ Տ. Յովնան Արք. Տէրտէրեանի առաջին՝ «Կոմիտաս Վարդապետ» (1988 թ.) գրքից յետոյ միւս բոլոր գրքերի ցանկը, որ պատկառելի մի գրադարան է կազմում։ 

2018 թուականին հրատարակուեցին Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեանի երկու կարեւոր գրքերը՝ «Հայ Առաքելական Եկեղեցու տօներ, սուրբեր, պահքեր եւ կրօնական աւանդութիւններ» եւ Ս. Ներսէս Շնորհալու «Հայ Եկեղեցւոյ «Հաւատքի խոստովեանութիւնը» առաջաբանով եւ աշխարհաբար թարգմանութեամբ։

Թեմի Առաջնորդարանը 2018 թուականին, նշուածներից բացի, տպագրել է նաեւ Տ. Յովնան Արքեպիսկոպոսի «Աղօթարան Հայ Մանուկին (հայերէն-անգլերէն), «Հրաւէր Աղօթքի», «Տէր, Լսէ Աղօթքս» (երկուսն էլ՝ Բ տպագրութիւն)։ Միայն անգլերէն լեզուով են տպագրուել «Stewardship Booklet», «St. Leon Cathedral Brochure», «St. Leon Cathedral Fund Raising Brochure» գրքոյկները։

Մեր արագահոս ու թուային աշխարհում անգամ գրքերը մնում են մարդկային գործունէութեան ամենից յարատև պտուղները: Դրանք մեզ հոգեւոր ժառանգներ են դարձնում մեր ազգի, երկրի, եկեղեցու պատմութեան։ Այդ լոյսի ներքոյ՝ թեմի 2018 թ. հրատարակութիւնները կանխորոշում են նաեւ յետագայ քայլերն ու ծրագրերը։ 2019 թուականին նախատեսուած են իրենց կարեւորութեամբ ոչ պակաս մի շարք գրքերի տպագրութիւններ (ցանկը կարելի է տեսնել հրապարակման վերջում)։

2019 թուականին հրատարակութեան նախատեսուած գրքերից են Առաջնորդ Սրբազան Հօր «Փունջ մի քարոզներ», «Խորհրդածութիւններ», «Մանրապատումներ», «Սրտէ բխած աղօթքներ», «Երբ առանձին եմ՝ մենակ չեմ» գրքերը, Դոկտ. Տ. Զարեհ Աւ. Քհ. Արզումանեանի «33 Հատընտիր երկասիրութիւնք», Տ. Տաճան Ծ. Վրդ. Եարտըմեանի «Բացատրութիւն Սուրբ Պատարագի» եւ այլ աշխատութիւններ։

Առաջին անգամ լինելով՝ «Ոսկեղենիկ» մատենաշարով հրատարակութեան են պատրաստուել եկեղեցու Սուրբ Հայերերի գրուածքների գրաբարից աշխարհաբար թարգմանութիւնները, նաեւ հայագիտական ծրագրերի մաս կազմող «Ցուցակ ձեռագրաց Առաջնորդարանի» աշխատութիւնը եւ այլ կարեւոր գրքեր։

 

Ցուցակ 2019 թուականի հրատարակութեան նախատեսուած գրքերի

 

1. Փունջ մը քարոզներ, Յովնան Արք. Տէրտէրեան

2. Խորհրդածութիւններ, Յովնան Արք. Տէրտէրեան

3. Մանրապատումներ, Յովնան Արք. Տէրտէրեան

4. Սրտէ բխած Աղօթքներ, Յովնան Արք. Տէրտէրեան

5. Երբ առանձին եմ՝ Մենակ չեմ – Աղօթագիրք, Յովնան Արք. Տէրտէրեան

6. Հաւատով խոստովանիմ

7. Սուրբ Պատարագ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցւոյ

8. Խորհուրդներ (Մկրտութիւն, Պսակ, Թաղում)

9. Արարողակարգեր

10. 33 Հատընտիր երկասիրութիւնք, Տ. Զարեհ Աւ. Քհ. Արզումանեան

11. Հաղորդութիւն, Աղօթագիրք հայերէն, Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեան

12. Հաղորդութիւն, Աղօթագիրք անգլերէն, Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեան

13. Բացատրութիւն Սուրբ Պատարագի, Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեան

14. Մեր «Ուղղափառ» Հաւատքը (Պատասխան Առարկութիւններու եւ Մեղադրանքներու), Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեան

15. Պատմական Հայաստանի Ուսումնառութեան եւ Հոգեւոր-Իմացական լուսաւորութեան Կեդրոնները (Վանական Ուսումնարաններ եւ Վարդապետարաններ), Տ. Տաճատ Ծ. Վրդ. Եարտըմեան

16. Գաւազանագիրք Արեւմտեան թեմի, Նորայր Պօղոսեան

17. Առաքինութիւնների մասին, Բարսեղ Կեսարացի (Ոսկեղենիկ մատենաշար)

18. Քարոզներ Մեծի Պահոց, Կարապետ Արք. Պալատեցի (Ոսկեղենիկ մատենաշար)

19. Առաքինի Կեանքի Ուղին, Յակոբ Նալեան (Ոսկեղենիկ մատենաշար)

20. Ցուցակ Ձեռագրաց Առաջնորդարանի

Պատրաստեց՝ Նորայր Պօղոսեան

Բանասիրական գիտ. թեկնածու, դոցենտ

Print